Fotoğrafta Işık

Fotoğrafta Işık

Öncelikle ışığın ne olduğuna bakalım. Gözümüzün görebilmesi için nasıl ışık gerekliyse yani şartsa, fotoğrafta bir görüntü olduğuna göre fotoğrafın oluşabilmesi için de ışık şarttır. Işık elektromanyetik dalgaların yayılmasıyla ortaya çıkar. Işık farklı dalga boylarında bulunur. Biz belli bir dalga boyunu görebilmekteyiz.  Işık dalgaları frekans şiddet ve polarite olarak 3 önemli özelliği bünyesinde barındırırlar. Frekans özelliğini insan gözü renk olarak algılar, şiddet özelliğini parlaklık olarak algılar polarite ise normal şartlarda insan gözüyle algılanamaz.

birkarefotograf-fotografta-isik-2

Işığın farklı dalga boylarında bulunduğunu söylemiştik.  İşte renkleri bu dalga boyları belirler. Ben duyduğumda çok ilgincime gitmişti ama birde siz duyun. Beyaz ışık evet beyaz ışık tüm renkleri içeren bir ışık dalgasıdır.  ışık prizmadan geçirildiğinde bu durum gözle de görülebilir. Işık dalga boylarının kırılmasıyla oluşan renk birimlerine ışık tayfı yani ışık spektrumu adı verilir. Gözümüz ve fotoğrafçılık mor ile kırmızı arasında kalan elektromanyetik dalga boylarını algılamakta ve kullanmaktadır. Bizim algılayamadığımız ışıklara  x-ray, ultraviyole ışıklar örnek verilebilir.

Gün ışığında çekilmiş bir fotoğraf
Gün ışığında çekilmiş bir fotoğraf

Bütün görsel sanatların temeli olan ışık fotoğraftaki görselliği ortaya koyan yegane unsurdur. Fotoğrafın temelini oluşturan ışık fotoğrafta ki görselliği de bize sağlar. Resim yapmak için kalem, boya kullanılıyorsa fotoğrafı oluşturmak için de ışığı kullanırız. Fotoğrafın kaynağı olan ışık fotoğrafın başarısını da ortaya koyar. Işık şartları ne kadar iyi ayarlanmışsa fotoğraf da o ölçüde başarılı olur. Fotoğrafın temel taşı olan ışık fotoğraf için bu kadar önemli olduğuna göre iyi bir fotoğraf çekmek içinde ışığı ve ışık kullanımını çok iyi bilmek gerekir. Işıkla başlayan fotoğraf ışıkla son bulur ve fotoğrafı bize sağlar. Ne kadar iyi ışık şartlarında bir fotoğraf elde edersek o ölçüde başarılı oluruz.

birkarefotograf-fotografta-isik-5
bir fizyogram çalışması yani ışıkla çizim.

Etrafımızda yer alan nesneleri görebilmemiz için bir ışık kaynağından çıkan ışığın o nesneye çarptıktan sonra gözümüze ulaşmasıyla mümkün olur. Nesnelere çarpan ışık yansır ve  nesnelerin ışığı yansıtma derecesine göre saydam (su, hava) yarı saydam (buzlu cam gibi) be saydam olmayan(demir, taş ) diye sınıflara ayrılır.  Işığın yansıma özelliğinin yanı sıra kırılma özelliğine de sahiptir. Işık yoğunluğu farklı olan ortamlardan geçiş yaparken kırılır.  Işığın yapısı çarptığı nesnelerde farklı etkiler oluşturur. 

Ateşte bir ışık kaynağıdır aslında.
Ateşte bir ışık kaynağıdır aslında.

Fotoğraf çekerken önem arz eden en önemli unsur uygun ışığı yakalayabilmektir. Nasıl ki güzel bir açı yakalamak için uğraşıyorsak güzel bir ışık yakalamak içinde uğraşmalıyız. Işık gölgeleri yok ederek yüzeysel bir etki oluşturan cephe ışığı, nesnenin ağırlığını ve yer çekimini vurgulayan tepeden gele ışık, nesnenin biçimini ortaya koyan ters ışık, gölge yardımıyla dokuyu ortaya çıkaran yan ışık olarak ele alabiliriz.  Ayrıca bulunduğumuz mekana göre, deniz kıyısı, dağ tepeleri, kar, yağmur durumuna göre ışığın durumu değişir.  Işığı sadece fotoğrafı oluşturmak için kullanmayız, ışık sanatsal bağlamda da belirleyici bir rol üstlenir.

Işık kaynakları

Işık Kaynaklarına bir göz gezdirecek olursak; ışık kaynakları doğal ve yapay olarak ikiye ayrılmaktadır. Doğal ışık tabi ki de güneş ışığıdır. Güneş açık bir mekânda bütün noktaları aynı derecede aydınlatmaktadır.  Yapay ışık kaynaklarından yapılan ışıklandırmalarda mesafe arttıkça ışık şiddeti de azalır. Doğal ışıkta ise böyle bir durum söz konusu değildir.

Doğal ışığa bakacak olursak ; fotoğraf çekimine çıktığımız zaman ışık kaynağı güneştir. Reflektör , flaş gibi araçları güneş ışığının etkisini artırmak için  kullanırız. ışığının kalitesi; ışığın nesneye geliş yönü, saat, ışığa müdahale ve kullandığımız film yada algılayıcı gibi faktörlerden dolayı etkilenir.

birkarefotograf-fotografta-isik-6
Doğal ışıkta çekilmiş bir gün batımı fotoğrafı. Yer: Uşak Taşyaran Vadisi

Bir obje üzerinden yansıyan ışık, objenin özelliğine göre, sert, yumuşak, donuk, sıcak, canlı gibi değişik anlamlar katabilir. Genellikle donuk ve mavimsi ışık fotoğrafa sakinlik ve durağan bir anlam katar. Koyu ve sıcak ışık ise heyecan ve enerji hissi uyandırır. Güzel fotoğraflar, ışığın düzgün bir biçimde dağıldığı, derinlik hissi uyandırdığı gölgelerin yumuşak olduğu fotoğraflardır.

İyi bir fotoğraf çekebilmek için ışıktan iyi yararlanabilmeliyiz. Bunun içinde ışığı iyi okuyabilmeliyiz. Tabiki bu hemen olacak bir şey değildir. Çekim yaptıkça tecrübemiz arttıkça ışığı daha iyi okuyabilmeyi öğreniriz.  Yani bir çok fotoğraf çekerek, aynı objeyi farklı ışık koşullarında aynı açıyla çekerek, daha çok fotoğraf inceleyerek bu tecrübeyi edinebiliriz.

birkarefotograf-fotografta-isik-7
Doğrudan ışık

Gündüz güneşten yada gündüz veya gece  diğer ışık kaynaklarından kırılmadan gelip doğrudan objenin üzerine düşen ışık doğrudan gelen ışık olarak tanımlanır.

 

birkarefotograf-fotografta-isik-8
Önden gelen ışık. ışık kaynağı fotoğrafçının arkasındadır.

Fotoğrafçı ışığı arkasına alıp konuya netleme yaptığında ışık direk konuya önden gelir. Obje önden gelen ışıktan eşit miktarda aydınlanır ve gölgeler ortadan kalkar. Gölgelerin ortadan kalkması fotoğrafta derinlik hissini yok eder. Özellikle detay çekimlerinde önden gelen ışık kullanılır.

Yandan gelen ışık
Yandan gelen ışık

Daha güçlü ve zengin görüntüler elde etmek için yandan gelen ışık kullanılır. Yandan gelen ışık özellikle gölgeler oluşturup konunun dokularını daha belirgin hale getirir. Oluşan bu gölgeler fotoğrafa derinlik hissi kazandırır. Özellikle doku ve desen çekimi yaparken bu ışık kullanılır. Özellikle gölgelerin oluşturduğu kontrast değeri yüksek ise gözümüzün gördüğü detayları ne yazık ki fotoğrafta göremeyiz. Bunun için de dolgu flaşı kullanılarak kontrast oranı düşürülür.

Ters ışık. ışık kaynağı konunun arkasındadır. fotoğrafta bir ters ışık çalışmasını görüyorsunuz. Yer Uşak Bloundus antik kenti
Ters ışık. ışık kaynağı konunun arkasındadır. fotoğrafta bir ters ışık çalışmasını görüyorsunuz. Yer Uşak Bloundus antik kenti

Peki fotoğrafı çekerken ışık kaynağımız konunun arkasından geliyorsa bu ters ışık olarak adlandırılır. Bu tür ışıkta fotoğraf çekmek oldukça zordur. Ama biz fotoğrafçılar bu zorluğu aşarsak çok güzel fotoğraflar elde edebiliriz. Ters ışıkta konunun arkasından gelen ışık detayları ortadan kaldırır fakat objenin dış çizgileri belirgin hale gelir.  bu dış çizgilerden gelen ışık fotoğrafa ayrı bir güzellik katar.  Bu tür fotoğraflarda flaş da kullanılabilir ve fotoğrafa ayrı bir duygu verilir.

Üstten gelen ışık
Üstten gelen ışık

Öğlen vakti çekime çıktığımızda güneş tam tepemizdedir ve ışık tam üstten geliyordur. Bu tür çekimlerde kontrast çok yüksektir. Öğlen vakti fotoğraf çekmek pek tavsiye edilmese de bu fotoğrafçının tercihine kalmıştır.

Noktasal ışık
Noktasal ışık

Pencere, bina aralığı, bulutların arası veya ağaçların arasından gelerek konunun bir bölümünü aydınlatan ışık noktasal ışık olarak adlandırılır.  Yağmurdan sonra yada ormanda ağaçların arasından gelen noktasal ışıkla çok güzel fotoğraflar elde etmek mümkündür.

Yansıyan ışık
Yansıyan ışık

Gelen ışığın diğer objelere çarpmasından sonra konumuzun üzerine düşüyorsa bu dolaylı ışıktır. Işığın dağılım durumuna göre ışık farklı özellikler kazanır. Bu tür çekimlerde ışık dağıldığından tripod kullanmak yada hızlı enstantane değerleri kullanmak gerekir.

Yansıma
Yansıma

Işığın ayna yada cam yüzeylerden yansımasına düzgün yansıma, duvar  gibi pürüzlü yüzeylerden yansımasına dağınık yansıma adı verilir.

Kırılma
Kırılma

Işık farklı yoğunluktaki ortamlardan geçerken kırılır ve yön değiştirir. bu durumlarda ışık farklı bir güzellik oluşturur.

Işığın Özellikleri

Işığın özelliklerinden ışık şiddetine bakacak olursak ışık şiddeti ışık kaynağından yayılan ışığın gücüdür.

 birkarefotograf-fotografta-isik-16-5 birkarefotograf-fotografta-isik-16 birkarefotograf-fotografta-isik-16-6

Yukarıda ki üç fotoğrafta da aynı konu farklı zamanlarda çekilmiştir. Farklı zamanlardaki ışığın fotoğrafı nasıl değiştirdiğini görmektesiniz.

Kontrast ise fotoğrafta ki en karanlık ile en aydınlık bölümler arasındaki ışığın yoğunluğudur.  Bulutlu havalarda ışık konuyu her yönden eşit bir şekilde aydınlatırken kontrast düşük olur. Güneşli havada çekilen fotoğrafta ise ışık konuyu tek bir yönden aydınlatır ve kontrast da yüksek olur. Güzel bir fotoğraf elde etmek için kontrast ana öğelerden birisidir ve fotoğrafta kontrast ne az nede fazla olmalıdır.

Bulutlu bir havadakontrast azdır.
Bulutlu bir havada kontrast azdır.
Güneşli bir havada ise kontrast yüksektir.
Güneşli bir havada ise kontrast yüksektir.

 

Günün öğlen saatlerinde güneş tepedeyken kontrast fazladır. Bulutlu havalarda yada güneş batarken kontrast azdır. Parlak güneşli havalarda gözümüz ton farklılıklarını algılayabilir ancak filmler yada sensörler bu farklılıkları algılayamaz dolayısıyla fotoğrafta da bu tonları göremeyiz.  Fotoğraftaki ışık patlamaları fotoğrafa bakanı konudan uzaklaştırır. Yumuşak tonlar daha keskin bir biçimde ortaya çıkar. Yüksek kontrastlı ortamlarda kadrajımıza karanlık bölgeleri almayıp konumuzu değiştirerek fotoğraf çekmeliyiz.

Fotoğraf çekmeye başlamadan çekim yaptığımız ortamın ışığı, hangi zamanda çekim yapacağımız, çekim yapacağımız yerin özellikleri, ışık kaynakları ve konumuzu ortaya çıkaran ışığın özelliklerini önceden bilmeliyiz.   Bunların farkında olduktan sonra bu ışık koşullarına uygun ekipman seçmeliyiz.  Güzel fotoğraflar elde etmenin temelini ışığın doğru bir şekilde tanımlanması ve çekimin bu koşullara uygun olarak yapılması oluşturur.

Çekim Yaparken Işık Konusunda Dikkat Edilmesi Gerekenler

1. Çekim yapılacak mekanın ışığı önceden gidilerek araştırılmalıdır.

2. Çekim  zamanımız doğru planlanmalıdır.

3. Çekim mekanının özellikleri incelenmeli , kapalımı açık bir ortamda mı çekim yapılacağı bilinmelidir.

4. Çekim yaparken doğal ışık mı yapay ışık mı kullanacağımız bilinmelidir. Işık yeterlimi değil mi ? bilinmeli mekan ışığının özellikleri belirlenmeli  en uygun ışık koşulları buna göre ayarlanmalıdır.

5. Objenin üzerine düşen ışığa bakılarak en uygun zamanda çekim yapılmalı.

6. Işığın özelliklerine göre uygun araçlar seçilmeli hazırda bulundurulmalıdır.

7. Işığın durumuna göre en uygun açıdan çekim yapılmalıdır.

Doğru ve güzel fotoğraf çekebilmek için ışık kaynaklarını, ışığın özelliklerini  ve ışığın konular üzerindeki etkilerini kavradıktan sonra ışığı doğru kullanmak gerekir. Unutmayın fotoğraf ışıkla başlar ve ışıkla son bulur. Bol ışıklı fotoğraflar.

Çekim yapacağınız yerdeki en iyi ışık şartlarını bulmak için aşağıda linkini verdiğim yazılarımızı inceleyebilirsiniz.

Fotoğrafta En İyi Işık Şartları

Fotoğrafta Işığın Önemi

 

Yazar Hakkında

Fotoğrafçılık, Fotoğraf Makineleri, Fotoğraf Ekipmanları Hakkında Bilgi ve Haberleri İçeren Fotoğraf Severlerin Buluşma Noktası.

Benzer yazılar

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.