Enstantane nedir?

Enstantane nedir?

Fotoğraf makinesi üzerinde yer alan perdenin (obtüratör de denir) açılıp kapanma süresine enstantane adı verilir. Enstantane, obtüratör hızı ya da perde hızı olarak da adlandırılır.Temel olarak deklanşöre bastığımızda, obtüratör (perde) açılıp kapanarak sensöre ne kadar süre ışık düşeceğini belirler. Buna aynı zamanda pozlama süresi de denilmektedir.

enstantane-birkarefotograf

Bilindiği gibi fotoğraf ışık demektir. Işık miktarını diyaframla, ışık süresini de enstantane ile kontrol ediyoruz. Bu ikilinin ortak kullanılmasıyla sensör üzerine düşen ışık miktarı ve süresi belirlenir. Enstantane nicelik  yani miktar diyafram ise nitelik yani özellik belirtir.

canon-nikon-enstantane-kadranı-birkarefotograf

Nikon fotoğraf makinelerinde (S) harfiyle ifade edilen enstantane değeri Canon fotoğraf makinelerinde (Tv) harfleriyle ifade edilir.

enstantane-birkarefotograf-2

obtüratör-birkarefotograf

Fotoğraf makinesinin içinde, ayna ile sensör  ( yada film) arasında bulunan perde yani obtüratör, göz kapağı misali hareket ederek sensöre düşecek ışık miktarını belirler. Filmli makine kullanılan dönemde filme ne kadar ışık düşeceğini belirleyen öğe idi.

Yukarıdaki fotoğrafta farklı enstantane değerlerinin fotoğrafı nasıl etkilediğini görmektesiniz. Enstantane saniyelerle ölçülen bir değerdir. 1/100 değerinde obtüratör saniyenin 100 de biri kadar açık kalmıştır. 1/200 değerinde ise obtüratör saniyenin 200 de biri kadar açık kalmıştır. Dikkat ettiyseniz ışık gittikçe azalıyor ve 1/1600 değerinde obtüratör  saniyenin 1600 de biri oranında açık kalmıştır. Enstantane değerimiz arttıkça sensöre yada filme düşen ışık süresi azalacağından fotoğraf daha karanlık çıkar. Bunu şöylede ifade ederiz fotoğraf az pozlanmış.  Enstantane değeri arttıkça ışık azalır, enstantane değeri azaldıkça ışık artar. Yani ters orantılıdır o yüzden karıştırmayalım.

Şimdi burada fotoğrafçılar arasında kullanılan bir ifadeyi açıklamak istiyorum. Pozlama, (pozlama süresi). Peki nedir bu pozlama ? yada pozlama süresi. Pozlama süresinin ne olduğunu yukarıda söylemiştim Enstantanenin açılıp kapanma süresidir. Peki bu fotoğrafçılar açısından ne anlam ifade eder? Şöyle bir kullanım duymuş olabilirsiniz, bu fotoğraf ne kadar pozlandı , bu fotoğraf az pozlanmış .   gibi ifadeler duyduğumuzda şunu anlamalıyız;

Kısa (Az) Pozlama: Anı yakalamak için yada ışığın çok olduğu durumlarda ışık miktarını azaltmak için hızlı enstantane kullandığımızda kısa pozlama yapmış oluruz.

Örnek Fotoğraf:

enstantane-birkarefotograf-3
Fotoğraf Ali EVCAN

Uzun (Çok) Pozlama: Eğerki fotoğrafa hareketi yansıtmak istiyorsak yada Işık yetersiz geliyorsa yavaş enstantane kullandığımızda uzun pozlama yapmış oluruz. Fotoğraf makineleri 30 saniyeye kadar uzun pozlama imkanı verirler bundan daha fazla süre ile uzun pozlama yapacak isek Bulb Modunu kullanmalıyız.

Örnek Fotoğraf:

uzun-pozlama-birkarefotograf
Fotoğraf Ali EVCAN

Bulb Modu (Süresiz):  Bu modda perde biz istediğimiz de açılır ve biz istediğimizde kapanır. yani 30 saniyenin üzerinde pozlama yaptığımızda bu modu kullanırız. Özellikle yıldız pozlamalarında çok kullanılır.

Örnek Fotoğraf:

Enstantane değerlerine bakacak olursak;

8000, 6400, 5000, 4000, 3200, 2500, 2000, 1600, 1250,1000, 800, 640, 500, 400, 320, 250, 200, 160, 125,100, 80,60, 50, 40, 30, 25, 20, 15, 13, 10, 8, 6, 5,4, 0″3, 0″4, 0″5, 0″6, 0″8, 1″,  1″3, 1″6,2″, 2″5, 3″2, 4″, 5″, 6″, 8″, 10″, 13″, 15″, 20″, 25″, 30″ ve Bulb

Burada dikkat ederseniz her 3 durakta(durak enstantanenin aldığı değerlere verilen ad diyebiliriz) bir kalın yazılmış. Yukarıda yazılı değerler 1/3 duraklık enstantane değerleridir.  Bunu neden belirtiyorum şimdi 4000 enstantane değeriyle 8000 enstantane değeri arasında 2 rakam var 6400 ve 5000.  Enstantane değeri 4000 den 5000 e geçtiğinde ışık miktarı 1/3 oranında azalır. 2. durakta (6400) bu  2/3 oranında azalır 3. durakta(8000) ise 3/3 azalarak  ışık miktarı iki kat azalmış olur. bu şu demek enstantane değerleri arasında her geçiş yapıldığında, enstantane değeri artarken ışık miktarı 2 kat azalır, bunun tam tersinde ise enstantane değeri azalırken ışık miktarı 2 kat artar.  Şunu bileceğiz kısaca. Enstantane değerimizi her artırdığımızda ışık miktarımız azalır, azalttığımızda ise ışık miktarımız artar. Şunuda ekleyelim Fotoğraf makinelerindeki enstantane değerleri değişiklik gösterir. Bunun nedeni her firmanın farklı teknoloji kullanmasıdır. Ama temel hepsinde aynıdır.

enstantane_ekrani

Enstantane değeri 1/8000 şeklinde ifade edilir. Ancak yazım kolaylığı için 50, 30″ gibi ifadeler de  görürüz.

Enstantanenin fotoğrafa etkisi

Evet gelelim Enstantanenin fotoğraf üzerindeki etkisine. Fotoğraflarımızda hareketi dondurmak istiyorsak yüksek, hareketin devanlılığını fotoğrafa aktarmak istiyorsak düşük enstantane kullandığımızı yukarda anlatmıştık.  Enstantanenin fotoğraf üzerinde 3 temel etkisi var diyebiliriz. Birincisi ışık, ikincisi hareketi dondurma, üçüncüsü ise hareketi fotoğrafa aktarma.  Aşağıdaki örneklerde bunu görmemiz mümkün.

uzun-pozlama-birkarefotograf
Fotoğraf Ali EVCAN (Exif: f25-1/8-iso 400)

Bu fotoğrafta suyun hareketi düşük enstantane kullanılarak fotoğrafa yansıtılmaya çalışılmış. Eğerki yüksek enstantane kullansaydık fotoğrafımız aşağıdaki  şekilde olurdu. Damlaları bu şekilde yakalayabilirdik.

birkarefotograf-enstantane
Fotoğraf Ali EVCAN( Exif: f7.1- 1/100-iso 400)

Yukarıdaki iki fotoğrafta biri 1/8 saniye diğeride 1/100 saniye pozlanmış. Fotoğrafta oluşan etkiye dikkat ederseniz, uzun pozlanmış olanda su bir perde misali görülüyor. İkinci fotoğrafta ise enstantane 1/100 olduğu için su damlaları yakalanmış.  Demekki harekette sürekliliği göstermek istiyorsak uzun pozlama kullanabiliriz. Hareketi dondurmak için ise kısa pozlama kullanmamız mümkün.

Koşan bir insanın fotoğrafını 1/10 gibi bir enstantaneyle çekersek hareket netsizliği söz konusu olur. Ne olur ne olmaz diye en yüksek enstantane hızında çekim yapmakta yanlıştır. Çünkü eğer ortamda az ışık varsa örneğin 1/2000 gibi enstantane hızında içeriye daha az ışık gireceği için fotoğrafınızda poz kaybı olacak ve fotoğrafınız  karanlık çıkacaktır.

Makinalarını otomatik modda kullanan kişiler en çok hareketli obje çekimlerinde yanılırlar. Çünkü makine hiçbir zaman çekeceğiniz objenin hızını ve hareketini tahmin edemez bu nedenle de doğru bir enstantane değeri veremez. Çekim yapacağınız zaman hareketi kontrol etmek istiyorsanız kameranızı mutlaka S Moduna alın.

Az ışıkta hareketleri dondurmak çok güç olabilir. Bunu önlemek için ya ISO değerini yükselteceksiniz ya da ekstra ışık kaynaklarıyla çekeceğiniz objeyi beslememiz gerekmektedir. Aşağıdaki örnekte diyafram ve ISO sabit tutulmuş sadece enstantane değerleri değiştirilmiştir. Düşük enstantanedeki ışık ve obje netliği ile yüksek enstantane arasındaki ışık ve obje netliği rahatlıkla gözlenebilmektedir.

İPUCU: Seçtiğiniz lens ile enstantane değeri doğrudan ilgilidir; bu ilginin sebebi de odak uzaklığıdır. 35mm odak uzaklığına sahip bir lens seçtiğinizi düşünün, kullanmanız gereken minimum değer 1/35 olacaktır veya 100mm odak uzaklığı lens için bu değer 1/100 olacaktır. Odak uzaklığı arttıkça titreme de artacağı için yüksek enstantane seçmemiz gerekir.

Diyafram Enstantane İso Üçlüsü yazımızı mutlaka okuyun. 

Ayrıca

(Bu simülatör vasıtasıyla denemeler yapabilirsiniz. Açmak için tıklayın)

Işığınız bol olsun 🙂

Yazar Hakkında

Fotoğrafçılık, Fotoğraf Makineleri, Fotoğraf Ekipmanları Hakkında Bilgi ve Haberleri İçeren Fotoğraf Severlerin Buluşma Noktası.

Benzer yazılar

3 Yorum

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.